De historie van het Stokstraatkwartier.

Het begin van Maastricht.

 

Het kwartier

Als u de Plank- of Eksterstraat weet te vinden in het hart van het Maastrichtse Stokstraatkwartier, sta dan even stil bij het feit dat dit de oudste straatjes van de stad zijn. De historie ervan gaat terug tot het jaar 333. Deze straten vormden de verbinding tussen de Oost- en Westpoort van het Romeinse Castellum. In 1840 werd door architect Mathieu Hermans onder een kelder van het pand Stokstraat 24 een Romeinse badinrichting gevonden. Deze liep geheel door tot aan het huidige plein ‘Op de Thermen’. De uit de 2e en 3e eeuw daterende thermen werden in 1964 geheel blootgelegd. Resten van de Romeinse thermen kunt u bewonderen in de kelder van hotel Derlon en Monfrance (schoenmode) in de Havenstraat.

De ‘Onze Lieve Vrouwekerk’ aan het gelijknamige plein, zou de basis kunnen zijn geweest waar eerder Romeinen hun heiligdom vestigden. Maar daar is onvoldoende informatie over bekend. De uit de 12e eeuw daterende kerk onderging van 1886 tot 1916 ingrijpende restauraties.

download (1).jpeg

ONTWIKKELINGEN STOKSTRAAT DOOR DE EEUWEN

De Stokstraat was in de middeleeuwen een straat waar handelaren woonden. Een kleurrijke straat met veel bedrijvigheid. Het kleurrijke maar dubieuze imago dankte de straat aan de aanwezigheid van de zogenaamde ‘badstoven’ ofwel badhuizen die als bordeel dienstdeden. In de 17e en 18e eeuw werden er diverse grote herenhuizen gebouwd dankzij de bloeiperiode die de Stokstraat beleefde. Tegelijk werden huisjes aan de binnenhoven gebouwd voor de bedienden en kwamen er bedrijfsgebouwen en ruimte voor vee.

PERIODE VAN VERPAUPERING

Zoals in veel steden het geval, trokken in de 19e eeuw (industrialisatie) veel werkzoekenden naar de binnenstad om er hun geluk te vinden. Arbeiders gingen wonen waar ze werk vonden. De gegoede burgerij van Maastricht trok de stad uit om de drukke en chaotische situatie van de binnenstad te ontvluchten. 

Het was in deze periode dat veel panden in de binnenstad opgekocht werden door ‘huisjesmelkers’ om vervolgens als 1- of 2 kamerwoningen te verhuren aan grote gezinnen. Door de toen heersende armoede, konden panden niet onderhouden worden. En met de vestiging van cafés en bordelen, was er spraken van drankmisbruik en een enorme verpaupering van de Stokstraat. Tot 1950 vermeed men deze straat zoveel mogelijk. 

Tussen 1950 en 1974 besloot de lokale overheid in te grijpen. Sociale woningbouw was het antwoord op de grote vraag naar arbeiderswoningen. Met het vertrek van arbeiders uit de binnenstad kon een begin gemaakt worden aan het herstel van de Stokstraat en haar kwartier.

RENOVATIE

Het opknappen van de Stokstraat en het Stokstraatkwartier is bijzonder te noemen. In plaats van totale sloop van panden (in die tijd vaak de norm) om er nieuwbouw voor in de plaats te bouwen, besloot men anders. Het aangezicht van de stad moest gespaard worden.

Onherstelbare panden kregen soms een gevel afkomstig uit andere straten. Wel werden achterhuizen en gebouwtjes op binnenplaatsen gesloopt om meer lucht te brengen. Het doel was om er een uitgebreid en luxe winkelgebied van te maken. In 1973, tijdens de opening van de geheel gerenoveerde straat, was dit een feit. Het duurde echter enige jaren voordat de nieuwe formule voor de winkeliers succes oogstte.

Mede door de economische bloei in de jaren negentig, floreerden de ondernemers en kreeg de Stokstraat de sfeer van exclusiviteit die het vandaag de dag nog heeft.

GENIETEN VAN ARCHITECTUUR

Naast de glamoureuze winkels in de Stokstraat valt er natuurlijk veel meer te beleven. Het is alleen al de moeite waard er doorheen te wandelen om je te vergapen aan de architectonische details van de prachtige, statige panden. Hier liggen de straatjes met een rijke historie, met een verhaal.

MEER INFOrMATiE

Bent u ook zo gefascineerd door deze onverwacht rijke geschiedenis van de stad en in het bijzonder het Stokstraatkwartier?

Bezoek dan ook eens de volgende links: